Vrijdag de 13de en Microsoft lag plat. Onze training (bijna) niet. 🦖

Weet je nog waar jij was toen Microsoft wereldwijd uitviel? Wij wel. Elke stond bij de Provincie West-Vlaanderen, klaar voor een volle trainingsdag: voormiddag prompting, namiddag Copilot. En toen besloot de digitale wereld collectief een dagje vrijaf te nemen.

Het was vrijdag de 13de. Je verzint het niet.

Eerst de feiten

Sinds donderdagnamiddag 12 november, rond 17.15 uur, kampt Microsoft 365 met een wereldwijde storing[1]. Outlook, Teams, Copilot — moeilijk bereikbaar of gewoon dood. De storing is merkbaar in ruim zeventig landen en Microsoft 365 heeft meer dan 430 miljoen gebruikers[1]. Op het piekmoment telde Downdetector bijna 140.000 meldingen voor Outlook alleen[5]. Zelfs OpenAI en Anthropic — bepaald geen kleintjes — hadden er last van, omdat ze op Microsoft-systemen draaien[5].

Een cyberaanval? Nee. Volgens Microsoft vielen een aantal servers onverwacht uit en raakte de rest van de infrastructuur gewoon overbelast[1]. Vrijdagochtend waren er "vroege tekenen van stabilisatie", maar van normaal was nog lang geen sprake[2]. E-mails worden tijdelijk pas na 48 uur weggegooid, zodat er niets verloren gaat[2]. Aardig gebaar.

Plan A tot plan T(ailscale)

Bij de Provincie lag alles plat. En toch ging de voormiddagtraining gewoon door. Hoe dan?

• Elke had haar eigen laptop mee. Altijd handig als de wereld om je heen aan het bufferen is.
• Haar presentatie stond níét in de Microsoft-cloud, maar op haar Mac mini thuis. Die bereikte ze via Tailscale, een beveiligd mininetwerkje tussen haar eigen toestellen.
• De oefeningen verhuisden gewoon naar ChatGPT en Gemini. Want prompten is een vaardigheid, geen logo.

De namiddagsessie — volledig rond Copilot — kon niet doorgaan. Als de tool de inhoud ís, dan is een tool die platligt een training die platligt.

Het verschil tussen de voormiddag die doorging en de namiddag die afblies, was geen kennis. Het was afhankelijkheid.

Storing of aanval: jouw bedrijf boeit het niet

Microsoft sluit een aanval uit en ook de BBC zag geen aanwijzingen[1][5]. Maar hier is het ding: voor jóuw continuïteit maakt de oorzaak niets uit. De Britse politie vroeg mensen gewoon te bellen in plaats van een onlineformulier in te vullen[2]. Mensen konden niet thuiswerken omdat de login-app het niet deed[2]. Of nu een aanvaller of een overbelaste server je werkdag om zeep helpt: het licht is even hard uit.

De Britse NCSC telt onbedoelde gebeurtenissen — storingen, ongelukken — in zijn gids voor kleine organisaties dan ook gewoon mee als incident[9]. En het blijft gebeuren: vorige maand lag Azure ook al een tijdje plat[5]. De enige echte verrassing is dat we steeds weer verrasd zijn.

Waarom dit wél over jouw kmo gaat

In een enquête van ENISA, het Europese cybersecurityagentschap, zei 90% van de bevraagde kmo's dat cybersecurityproblemen binnen een week ernstige negatieve gevolgen zouden hebben voor hun bedrijf[7]. Meer dan de helft — 57% — verwachtte daardoor failliet te gaan of ermee te stoppen[7].

De Belgische Cyber Security Coalition voegt daar trouwens aan toe dat geen enkele organisatie zich veilig mag wanen, en dat kleine organisaties net interessante doelwitten zijn — omwille van de data die ze verwerken of de partners waarmee ze samenwerken[11].

Dus nee: "wij zijn te klein" is geen plan.

Een noodplan in zes stappen

Of je nu met 10 mensen bent of met 10.000: afspraken op papier helpen je om onder druk goede beslissingen te nemen[8].

1. Weet waar het pijn doet. Het CCB raadt als eerste stap een risicoanalyse aan: breng in kaart welke verstoringen jou kunnen treffen en wat dat betekent voor je dienstverlening of productie[13]. In gewone mensentaal: wat doen jullie als e-mail, Teams en je AI-tools een dag platliggen?

2. Zorg voor een fallback. Denk op voorhand na over alternatieve communicatie voor als je normale kanalen wegvallen — de NCSC wijst expliciet op uitval van netwerk, e-mail of telefoon[8]. Telefoonnummers op papier. Een WhatsApp-groep buiten de bedrijfs-IT. Een andere AI-tool voor dezelfde oefening. De Britse politie ging deze week terug naar de basis: bel ons[2].

3. Zet niet al je eieren in één cloud. Kritieke bestanden ook ergens anders bewaren, én een back-up maken die op geen enkele manier met de rest van je systeem verbonden is[11]. Anders verhuist de storing gewoon mee naar je back-up.

4. Schrijf op wie je belt. NIST houdt het klein voor kmo's: duid één verantwoordelijke voor het plan aan en lijst iedereen die een rol speelt bij een incident — met contactgegevens en bevoegdheden[10]. Belgische aanvulling: een incident melden aan het CCB kan via notif.safeonweb.be of +32 2 501 05 60; verplicht voor "essentiële" en "belangrijke" organisaties volgens de NIS2-wetgeving, aanbevolen voor alle andere[12].

5. Oefen één keer. Niet bespreken. Oefenen. "Elk bedrijf of elke organisatie zou minstens een keer een cyberincident moeten oefenen", zegt het CCB[13]. NIST vraagt even droog: heb je een plan — en heb je het ooit uitgetest om te zien of het haalbaar is?[10] Een ongetest plan is een wens met een deadline.

6. Evalueer. Schrijf nadien op wat er gebeurde, hoe je reageerde en wat er volgende keer beter moet[10]. Ook als het "maar" een storing was. Zeker als het "maar" een storing was.

Wat wij hieruit meenemen

Dinosaurussen weten als geen ander wat er gebeurt als je geen antwoord hebt op een veranderende omgeving. 🦖 (Spoiler: het eindigt slecht.)

Gelukkig hoeft jouw bedrijf geen miljoenen jaren evolutie. Wel een eigen laptop, bestanden op meer dan één plek, vaardigheden die niet met één tool sterven — en een noodplan dat je één keer echt hebt geoefend.

Vrijdag de 13de komt terug. Waarschijnlijk niet in november. Maar hij komt terug.

En jij? Heeft jouw organisatie een fallback voor een dag zonder Microsoft? Of hoop je stilletjes dat het wel losloopt? Laat het ons weten — we zijn oprecht benieuwd.

Bronnen

[1] https://nos.nl/artikel/2639244-wereldwijde-storing-treft-microsoft-365-miljoenen-gebruikers-de-dupe — NOS: Wereldwijde storing treft Microsoft 365

[2] https://nos.nl/liveblog/2639282-miljoenen-mensen-wereldwijd-getroffen-oorzaak-niet-bekendgemaakt — NOS liveblog: miljoenen mensen wereldwijd getroffen

[5] https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5gm3g9ldz8xo — BBC: Microsoft outage sees Teams, Outlook and Copilot suffer connectivity issues

[7] https://www.enisa.europa.eu/topics/awareness-and-cyber-hygiene/smes-cybersecurity — ENISA: SMEs Cybersecurity

[8] https://www.ncsc.gov.uk/collection/incident-management/cyber-incident-response-processes — NCSC: Plan your cyber incident response processes

[9] https://ncsc.gov.uk/files/NCSC_A5%20Response%20and%20Recovery%20Guide_v3_OCT20.pdf — NCSC Small Business Guide: Response and Recovery (PDF)

[10] https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/SpecialPublications/NIST.SP.1300.pdf — NIST SP 1300: Cybersecurity Framework 2.0 Small Business Quick-Start Guide (PDF)

[11] https://cybersecuritycoalition.be/wp-content/uploads/cybersecurity-incident-management-guide_NL.pdf — Cyber Security Coalition: Cyberveiligheid — Gids voor Incidentbeheer (PDF, NL)

[12] https://atwork.safeonweb.be/nl/tools-resources/cyberaanvallen-wat-kan-ik-doen — CCB Safeonweb: Cyberaanvallen — wat kan ik doen? (as archived 2025-12-08)

[13] https://atwork.safeonweb.be/nl/news/crisiscommunicatie-bij-een-cyberaanval — CCB Safeonweb: Crisiscommunicatie bij een cyberaanval (as archived 2026-02-05)